Czy kawa powoduje raka?

Taka wiadomość dotarła do nas zza oceanu (link). Jeśli wybieracie się więc do Kaliforni i zamierzacie odwiedzić popularne kawiarnie to nie zdziwcie się, jeśli na papierowym kubeczku, oprócz Waszego imienia, będzie jeszcze wzmianka o ryzyku raka.. Trzeba przyznać, że lekko odbiera to ochotę picia magicznego napoju, a przynajmniej psuje nastrój. Ale co zrobić, jest to przecież wyrok stanowego sądu, który uznał, że jeśli kawa zawiera składnik, potencjalnie powodujący raka, to musi być wzmianka o tym na opakowaniu.

Czym jest akrylamid?

Tajemniczym składnikiem jest akrylamid. Związek ten powstaje z przemiany aminokwasów (asparaginy) oraz cukrów pod wpływem temperatury w reakcji Maillarda (1). Związek ten występuje w wielu popularnie spożywanych produktach jak: frytki, chipsy, krakersy, chleb, ciastki, płatki śniadaniowe, w napojach np. w kompocie z suszonych śliwek (nigdy nie lubiłem), kawie itp, a nawet w dymie papierosowym (2).

Jeśli chcecie zredukować ilość akrylamidu w swoich codziennych produktach skróćcie okres pieczenia, smażenia. – Im bardziej chrupiący i aromatyczny jest produkt, tym więcej akrylamidu posiada. Problem ten próbują rozwiązać Belgowie, zmieniając proces produkcji sławnych belgijskich frytek (3).

Akrylamid może powodować raka

Najwięcej danych na ten temat posiadamy z badań na gryzoniach (4, 5), gdyż RCT na ludziach byłyby trochę nieetyczne 😉

Akrylamid ma potencjalne właściwości kancerogenne, toksyczne oraz genotoksyczne. Właściwości genotoksyczne przejawiają się w metabolizmie do glycidamidu (6. – praca po polsku).

Glycydamid powoduje mutacje w DNA a w konsekwencji raka. Wymienione mechanizmy negatywnego wpływu akrylamidu na organizm wykazano w badaniach na zwierzętach. Epidemiologiczne badania na ludziach nie potwierdzają tych doniesień (7).

Można spekulować iż ewolucyjnie, używając ognia do obróbki żywności od miliona lat, wytworzyliśmy sobie mechanizmy obronne, w przeciwieństwie do zwierząt laboratoryjnych.

Nie oznacza to oczywiście, że chipso-frytko-żercy i palący fajki mogą czuć się bezpieczni.. 😉 Wymienione produkty zawierają nie tylko potencjalnie szkodliwy akrylamid!

Co z tą kawą?

Ze względu na obecność akrylamidu, starbucks i inne kawiarnie w stanie Kalifornia, będą zobowiązany do umieszczenia informacji o tym, na opakowaniu/kubeczku kawy.

Czy powinniśmy się martwić? – Raczej nie, gdyż przytłaczająca ilość badań mówi o protekcyjnym działaniu kawy. I tak w metaanalizie 59 badań, możemy przeczytać, że picie jednej filiżanki kawy dziennie, jest związane z 3% redukcją raka ogółem (8). Szczegółowo, zmniejsza ryzyko raka: pęcherza, piersi, policzków i gardła, jelita grubego, trzonu macicy, przełyku, wątrobowokomórkowego, białaczki, trzustkowego i prostaty.

Dla przykładu, w populacji szwedzkiej gdzie ponad 20% akrylamidu pochodzi z konsumpcji kawy oraz drugie tyle z chleba, zwiększona ilość akrylamidu jest odwrotnie skorelowana z występowaniem raka jelita grubego oraz nerek (9). – Naukowcy podkreślają protekcyjny efekt kawy.

Na rzecz pozytywnych efektów picia kawy można pisać długo (do póki nie dorzucisz do niej tony cukru oraz 3 pączków), dlatego wymienię tylko kilka faktów:

  • Picie kawy (kofeinowej lub bezkofeinowej) w podeszłym wieku, po przejściu zawału serca, zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz wcześniejszego zgonu z innej przyczyny (10). To wnioski epidemiologicznego badania na Duńczykach w wieku 60-80 lat. Picie kawy w ilości 250-500 ml/d było skorelowane z o 31% mniejszym ryzykiem zgonu z powodu chorób naczyniowych, 23% niższego ryzyka zgonu z powodu chorób serca, 16% zmniejszenia ryzyka wcześniejszego zgonu z innych powodów, w porównaniu do ludzi, którzy pili więcej niż 500 ml/d.
  • zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2 (ta bez cukru oczywiście) – picie przynajmniej 3 kubków kawy na dzień redukuje ryzyko cukrzycy typu 2 nawet o 42%! (11) (>5.0 kubków kawy lub herbaty na dzień,
  • Znacznie redukuje ryzyko choroby Alzheimera (12),
  • Znacznie redukuje ryzyko choroby Parkinsona (13), ale tylko kofeinowa (14),
  • Chroni przed marskością wątroby (szczególnie tą alkoholową) (15),
  • Pomaga w byciu szczęśliwszym (w tym badaniu akurat kobietom, kawa kofeinowa) (16).

Bibliografia

1. Stadler i inni. 2002. Food chemistry: Acrylamide from Maillard reaction products. Nature volume 419, pages 449–450 (03 October 2002)
2. Food Standards Agency [FSA]. 2004. https://www.fda.gov/Food/FoodborneIllnessContaminants/ChemicalContaminants/ucm053549.htm#u1004.
3. http://www.fooddrinkeurope.eu/uploads/publications_documents/frenchfries-EN-final.pdf
4. Dearfield i inni. 1988. Acrylamide: Its metabolism, developmental and reproductive effects, genotoxicity, and carcinogenicity. Mutation Research 1988; 195(1):45–77.
5. Friedman M. 2003. Chemistry, biochemistry, and safety of acrylamide. A review. Journal of Agricultural and Food Chemistry 2003; 51(16):4504–4526
6. D. Pingot, K Pyrzanowski, J Michałowicz i B Bukowska. 2013. TOKSYCZNOŚĆ AKRYLAMIDU I JEGO METABOLITU – GLICYDAMIDU. Medycyna Pracy 2013;64(2):259–271
7. Jaya Kumar, Srijit Das i Seong Lin Teoh. 2018. Dietary Acrylamide and the Risks of Developing Cancer: Facts to Ponder. Front. Nutr., 28 February 2018
8. Xiaofeng Yu, Zhijun Bao, Jian Zou and Jie Dong. Coffee consumption and risk of cancers: a meta-analysis of cohort studies. BioMed Central Ltd. Published: 15 March 2011
9. L A Mucci, P W Dickman, G Steineck, H O Adami & K Augustsson. 2003. Reply: Dietary acrylamide and cancer risk: additional data on coffee. British Journal of Cancer 89, 775–776(18 August 2003)
10. Dongel L.H. i inni. 2017. Coffee consumption after myocardial infarction and risk of cardiovascular mortality: a prospective analysis in the Alpha Omega Cohort. American Society for Nutrition
11. S. van Dieren i inni. 2009. Coffee and tea consumption and risk of type 2 diabetes. Diabetologia. December 2009, Volume 52, Issue 12, pp 2561–2569
12. L. Maia  A. De Mendonça. 2002. Does caffeine intake protect from Alzheimer’s disease? European Journal of Neurology. Volume9, Issue4 July 2002
13. Hernán  i inni. 2012. A meta‐analysis of coffee drinking, cigarette smoking, and the risk of Parkinson’s disease. Annals of Neurology. Volume52, Issue3 September 2002 Pages 276-284
14. Ascherio i inni. 2004. Coffee consumption, gender, and Parkinson’s disease mortality in the cancer prevention study II cohort: the modifying effects of estrogen. Am J Epidemiol. 2004 Nov 15;160(10):977-84.
15. Klatsky AL, Morton C, Udaltsova N, Friedman GD. 2006. Coffee, cirrhosis, and transaminase enzymes. Arch Intern Med. 2006 Jun 12;166(11):1190-5.
16. Michel Lucas. 2011. Coffee, Caffeine, and Risk of Depression Among Women. Arch Intern Med. 2011;171(17):1571-1578.