Efekt placebo u sportowców stosujących suplementację

Suplementy diety, są dzisiaj adresowane do każdego. Nie da się ukryć, że jest to potężny biznes, do tego wpisujący się w kontrkulturową modę. Bunt przeciwko korporacjom farmaceutycznym sięga absurdu gdy pacjenci kupują kwas askorbinowy za jego 10-20 krotność u pana Jerzego i jemu podobnych, żeby nie dać zarobić „bigfarmie”. – Można zapytać – czym różnią się pieniądze leżące na jednym lub drugim koncie? Może tym, że kupując u producenta suplementu nie wspieramy badań nt. nowych leków na zmutowaną i groźną grypę, anginę itp oraz tym, że dawki w opakowaniu są rzadko standaryzowane (czytaj ashwaganda). – Ale nie o tym 😉

W Barbell Kitchen staramy się zawsze aby zapotrzebowanie na związki mineralne i witaminy było wypełnione możliwie jak najbardziej z jedzenia, w czym pomaga specjalistyczny program. Jest to podejście, któremu ufamy i w które wierzymy. Sezonowość, różnorodność, smakowitość 🙂 odpowiednia podaż makroskładników, dobre oszacowanie zapotrzebowania oraz kaloryczności posiłków to to co cechuje dobry jadłospis. Zarówno osoby aktywnej fizycznie jak i zawodowego sportowca. Poniżej jest grafika z piramidą pana Erica Helmsa, która wiele mówi o odpowiednim podejściu do dietetyki sportowej.

Czytający regularnie BK znają nas ze sceptycznego podejścia do suplementacji, nawet tej sportowej. Dzielimy podejście światowej sławy naukowców i dietetyków, krytycznie podchodząc zarówno do czarodziejów, magików, herbatek, popularnych adaptogenów zwiększających wydolność (różeniec górski oraz cordyceps 1), bardzo popularnych suplementów jak CLA (2,3), HMB, BCAA (4) czy skuteczności teorii diet ketogennych w sporcie (5).

Jest to podyktowane nie tyle kontestacją świata biznesu suplementów diety a szukaniem prawdy w literaturze naukowej. W ostatnim czasie dostęp do nauki (pub-med, ResearchGate, sci-hub a nawet dyskusje z autorytetami światowej sławy na facebooku) stał się dostępny dla przeciętnego człowieka zainteresowanego tematem oraz mającego podstawy umożliwiające ocenę wartości informacji. Już nie trzeba mierzyć na oko, zdawać się na odczucia czy nawet raport klienta. Tym bardziej, że odczucia (nasze lub klienta) mogą być związane efektem placebo.

Efekt placebo u sportowców stosujących suplementy diety

Efektem placebo (łac. będę się podobał) określa się substancję lub działanie, nie mające wpływu na zdrowie pacjenta jako formę terapii. Placebo jest stosowane w badaniach z zaślepionymi lub podwójnie zaślepionymi próbami aby ustalić faktyczne lub fikcyjne działanie badanej substancji.

W badaniu brytyjskich naukowców podjęto próbę określenia wpływu placebo na sportowców używających suplementów sportowych (5).

Zrekrutowano 627 sportowców, którzy w kwestionariuszach deklarowali stosowanie suplementów diety lub nie. W badaniu mieli za zadanie wykonać 5 dwudziestometrowych sprintów 2 krotnie. Pierwsza próba była kontrolną, druga miała nastąpić po podaniu magicznej pigułki.

Badanych podzielono na 2 grupy:

A – „pigułkę poprawiającą wydolność”  – placebo z opisem – „organiczny azot, który poprawia wydolność oraz wynik powtarzanego sprintu”

B – „pigułkę pogarszającą wydolność” – placebo z opisem – „organiczny azot, który poprawia wydolność ale wpłynie negatywnie na prędkość biegu”

C – grupę, której ani nie poinstruowano ani nie podano żadnych pigułek.

We wszystkich pigułkach znajdowała się mąka kukurydziana (Sanisbury, UK).

Nie zanotowano efektu placebo (-0.07% ± 0.27%, d = 0.02) ogółem. Jest to na pewno sprzeczne z badaniem Beedie i współpracujących, w którym pozytywny efekt miał statystyczne znaczenie (6). Ciekawą sprawą jest to, że zauważono negatywny efekt w grupie B – co skomentowano jako „efekt nocebo” (przekonanie o negatywnym efekcie działania). W grupie A (pozytywnej pigułki), mimo braku efektu placebo, zauważono pewną zależność – osoby używające suplementów diety poprawiły swój wynik (0,19±0.24%) w próbie powtórzenia sprintów, w stosunku do osoby nie deklarujących używania na co dzień suplementów diety (-1.10% ± 0.30%).

Mimo braku efektów mających jakiekolwiek znaczenie dla zawodników, efekt placebo można powiązać z wiarą w działanie suplementów diety oraz ich stosowaniem na co dzień.

Osobiście wierzę, w mądry trening promujący adaptacje wysiłkowe, dobrze skrojoną, różnorodną dietę oraz regenerację w postaci zdrowego snu. Resztę organizm sam zrobi (o ile masz dobre geny..).

  1. Earnest C.P. i inni. 20014. Effect of a commercial herbal-based formula on exercise performance in cyclists. Med Sci Sports Exerc. 2004 Mar;36(3):504-9.
  2. Lehnen T. i inni. 2015. A review on effects of conjugated linoleic fatty acid (CLA) upon body composition and energetic metabolism. J Int Soc Sports Nutr. 2015; 12: 36
  3. Mazidi i inni. 2017. Effects of conjugated linoleic acid supplementation on serum C-reactive protein: A Systematic Review and meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Cardiovasc Ther. 2017 May 29. doi: 10.1111/1755-5922.12275
  4. Brad P. Dieter,Brad Jon Schoenfeld and Alan A. Aragon. 2016. The data do not seem to support a benefit to BCAA supplementation during periods of caloric restriction. Journal of the International Society of Sports Nutrition201613:21 https://doi.org/10.1186/s12970-016-0128-9
  5. Burke. L. i inni. 2017. Low carbohydrate, high fat diet impairs exercise economy and negates the performance benefit from intensified training in elite race walkers. J Physiol. 2017 May 1; 595(9): 2785–2807. Published online 2017 Feb 14. doi:  10.1113/JP273230
  6. Hurst P. i inni. 2017. Athletes Intending to Use Sports Supplements Are More Likely to Respond to a Placebo. Med Sci Sports Exerc. 2017 Sep;49(9):1877-1883. doi: 10.1249/MSS.0000000000001297.
  7. Beedie CJ1, Coleman DA, Foad AJ. 2007. Positive and negative placebo effects resulting from the deceptive administration of an ergogenic aid. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2007 Jun;17(3):259-69.